ในโอกาสที่สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีพระชนมายุครบ ๖๐ พรรษา เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๕๘ สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา ร่วมกับผู้ปฏิบัติงานด้านการศึกษา ได้ขอพระราชทานพระราชานุญาตจัดตั้งรางวัลระดับนานาชาติ เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระปรีชาด้านการศึกษาที่ทรงอุทิศพระองค์เพื่อเสริมสร้างการศึกษาให้แก่เด็กและเยาวชนในระดับต่าง ๆ มาโดยตลอด โดยเฉพาะเด็ก เยาวชน ผู้ด้อยโอกาสในท้องถิ่นห่างไกลทั่วประเทศ พระองค์ทรงเปี่ยมด้วยคุณลักษณะสำคัญของความเป็นครู ๔ ประการ ได้แก่ ความรอบรู้ การสอนดี ความมีจรรยาบรรณ และความมุ่งมั่นพัฒนา ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทาน
พระราชานุญาตตั้งนามรางวัลว่า “รางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี” (Princess Maha Chakri Award) และมีพระราชานุญาตให้จัดตั้ง “มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี” เพื่อเป็นองค์กรหลักในการดำเนินงานและพิจารณารางวัล

รางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี เป็นรางวัลเพื่อยกย่องเชิดชูเกียรติครูผู้มีผลงานดีเด่น และสร้างคุณประโยชน์ต่อการศึกษาในประเทศต่าง ๆ จำนวน ๑๔ ประเทศ (บรูไนดารุสซาลาม ราชอาณาจักรกัมพูชา สาธารณรัฐอินโดนีเซีย สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว มาเลเซีย สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ สาธารณรัฐสิงคโปร์ ราชอาณาจักรไทย สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม สาธารณรัฐประชาธิปไตยติมอร์-เลสเต บังคลาเทศ ภูฐาน และมองโกเลีย) ประเทศละ ๑ คน ซึ่งจะดำเนินการคัดเลือกทุก ๆ ๒ ปี โดยคณะกรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีจะเสนอกรอบความคิดและคุณลักษณะเฉพาะของครูผู้สมควรได้รับพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีไปยังกระทรวงศึกษาธิการทั้ง ๑๔ ประเทศ ส่วนรายละเอียดการสรรหาและคัดเลือกครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีในแต่ละประเทศให้กระทรวงศึกษาธิการของประเทศนั้นๆ ดำเนินการได้ตามความเหมาะสม